Mûsiki Terimleri Sözlüğü
Ağır Prefix meaning ”slow”
Ağır semai Vocal form, third piece in fasıl sequence
Ağırca çalış Andante (metronom: 66-72)
Akor Chord
Akordu bozuk Out of tone
Akort Tune
Akort aleti Tuning apparatus
Akort aleti (elektronik) Tuning indicator
Akort anahtarı Tuning-key
Akort bozmak To tune-out
Akort bozukluğu Discordance
Akort düdüğü Tuning pipe
Akort düzeni Tuning device
Akort edilebilir Tuneable
Akort edilebilme Tunableness
Akortlanmış Tuned
Aksak Usül (rythmic mode) in 9/8
Altılı Sextet
Ana neyler Main reed-flutes
Ara neyler Interval reed-flutes
Ara taksim Improvisation between to compositions
Araban Obsolete makam: Zengüle- on -d
Aralık İnterval
Aranağme Instrumental interlude between şarkı-s
Artık ikili Interval of augmented second
Asma karar Engage notes / suspended cadence
Atlama sesler Sprill notes
Ayin Ritual music of Mevlevi order of dervishes
Az hızlıca Larghetto (metronom: 58-66)
Az şiddetde üfleme Lightly
Bağ Tie
Bağ içinde dil Legato tongue (hold full value)
Bağlı üfleme Belowing in tie
Bakiye Inteval of 4 commas. ” small half tone”
Basit makam Fundamental, basic makam(mode)
Baş hareketleri Head moving
Baş sağa eğim Inclination to the right of head
Baş sola eğim Inclination to the left of head
Başlama müziği Introduction
Başpare Mouth-piece
Bekar Natural
Bemol Flat
Bemollemek To flatten
Beste 1. Any composed piece: 2. Second vocal form in fasıl sequence
Beste Isfahan Compound makam; Isfahan plus Irak tetrachord
Beste yapmak To compose
Besteci Compositor
Beste-i kadim Oldest compositions in Mevlevi reportoire
Bestenigâr Compound makam; Saba plus ırak tetrachord
Beşli Dominant
Beşli aralık Fifth interval
Bir dörtlük nota Crotchet
Bir sekizli aşağıdan All’ottava bassa
Bir sekizli yukardan All’ottava
Birlik nota Semibreve
Bitim bölümü Coda
Bitiş Final cadence
Büyük mücennep Interval of 8 commas; ”small whole tone”
Canlı Allegro animato
Çabukça çalış Allegretto (metronom: 104-120)
Çağdaş armoni Modern harmony
Çarpma Grace-note
Çatlamalı dem sesler Hoarse of low register
Çeşitleme Variation
Çevirme Inversione
Çıkıcı Ascending (melodic direction)
Çok ağır çalış Andante molto
Dâğı Folk mode similar to Hüseyni
Daha düşük vurgu Heavy accent (hold less than full value)
Darülelhan Külliyatı Predecessor to Istanbul Conservatory collection of notated music,”180 classics”
Dede Mevlevi title
Değiştirme Alterasion
Değitirmek To altern
Dem sesler Low notes / Low register
Deneysel müzik Experimental music
Deşifre (solfej) Sight reading
Dik (perde olarak) Raised pitch, sharpened
Dilkeşhaveran Compound makam; Hüseyni plus Irak tetrachord
Dilli üfleme Staccato (short-not heavy)
Dini müzik Sacred music
Divan-ı Kebir Famous cycle of poems by Jelalettin al- Rumi
Diyapazon Tuning fork
Diyez Sharp
Diyezlemek To sharpen
Dizi Scale / Gamut
Doğal sesler Natural notes
Doğru,tam Precise
Dörtlü aralık Fourth interval
Dörtlü ve beşlinin birleştiği nota Engage notes
Dörtlük es A quarter rest
Dörtlük nota Whole note (a quarter note)
Dudak çekme hareketi Lip acts (Pull-position)
Dudak hareketleri Moving lip
Dudak kademesi Degree of lip
Dudak pozisyonu Lip position
Dudak trili Lip vibration
Durak 1.Cadential note; 2.usul: Durak evferi ( 21 /4 );3. An ilahi in that usul
Durma noktası (uzatma) Point d’orgue
Düz dem sesler Reguler of low register
Düz üfleme (düzenli) Belowing regular
Düzenlemek Repertory
Ebced Historical notation similar to Hamparsum
Edvar Theoretical treatise
Ergonomik tutuş Hold in ergonomic
Es Rest
Eşlik eden Accompaniment
Eşlik etme Accompani
Evcâra Makam: Zirgüleli Hicaz – on F # ( Descending)
Ezbere söylemek To recite
Ezgi Melody
Ezgisel Melodiously
Fasıl Vocal – Instumental suite
Ferahfeza Compound makam: Acemaşiran plus Buselik – on F# ( Descending)
Frekans Frequency
Garip Folk mode resembling Hicaz
Geçki Modulation
Geçki taksimi Modulating improvisation
Geçki yapmak To modulate
Geliştirme Development
Geniş dudak tirili Wide lip trill (same as above except and with wider interval)
Gerdaniye 1. Pitch: g ; 2. Coumpound makam: begins like rast – on- g, ends like hüseyni
Giriş Enterence tone
Glisando Gliss
Güçlü Melodic dominant
Güfte dizesi Verse
Hafız Reciter of Koran
Hafif üfleme Blowing piano
Hafiften kuvvetliye Crescendo
Halk müziği Folk music
Hamparsum Historical natation using symbols for pitches
Hâne Section within beste, peşrev, sazsemaisi etc.
Hece Syllable
Hicazkâr Makam: Zirgüleli Hicaz – on G ( Descending)
Hüseyni Basic makam related to uşşak
Irak 1.pitch: F # ; 2. Makam: segâh – on – F # ( ascending- descending)
Isınmak ( Bir esere) Worm up
İcra heyeti Performence enseble
İki kez Bis
İki sesli Duet
İkilik es Minim rest
İkilik nota Minim
İlahi Religious hymn
İlk çıkacak ses First go out notes
İnici Descending (melodic direction)
İşarete dönmek To the mark
İşleme (iki nota arası) Ornamentation
İyi akort Fine adjusting
Kaba Pitch prefix indicating lower octave
Kâr First vocal piece in fasıl sequence
Karar sesi Tonic ( Cadence)
Kâr-ı natık Vocal form which passes through many makams
Kaside 1.poetic eulogy in particular form; 2. Vocal improvisation of same
Kendi bulacağın pozisyon The position of finding out by yourself
Keriz (varyete) Musicians slang for ornamentation ( Improvised)
Kesik ses üfleme Blowing spasmodic notes (blowing the short notes)
Kısa aşağı atlama Short sprill (rapid diatonic or chromatic drop,the reverse of the short lift)
Kısa dudak tirili Lib trill (similar to shake but slower and with more lip control)
Kısa glisando (aşağı doğru 3lü aralık) Short gliss down (the reverse of the short in reverse)
Kısa glisando (yukarı doğru 3lü aralık) Short gliss up (slide into note from below-usually one to three steps)
Kısa glisando (yukarı doğru 5li aralık) The doit (sound note then gliss upwords from one to five steps)
Kısa vibrasyon Short vibration
Kısa yukarı atlama Short lift (enter note via chromatic or diatonic scale beginning about a third bellow)
Klasik tutuş Hold in classic
Koma Un tampered half note ( Approx, 23 cents)
Koro Choir
Kutsal Hymn
Kuvvetli kısa vurgu Heavy accent (short as possible)
Kuvvetli üfleme Blowing forte
Kuvvetli vurgu Heavy accent (hold full value)
Kuvvetliden hafife Decrescendo
Küçük mücennep Interval of 5 commas, ”large half tone”
Longa Stylized urban folk dance form
Mabeyn neyler Interval reed-flutes
Makam Tonalite / Tone
Mandıra Stylized folk dance in 7/ 16
Marş temposunda Alla marcia
Matemli Funereal
Mecmua-i söz Famous 17th c. Manuscript containing notation
Mehter Janissary band
Mesnevi Poetry form, esp. Collection by Mevlâna Celâlettin Rûmi
Mevlevi Follower of Mevlâna, ”whirling dervish”
Mevlit 1. Nativity poem; 2. Musical improvisation on same
Mevlithan Reciter of mevlit
Meyan Middle section of piece which usually modulates
Mızıka-i Humayun Royal military band ( European style)
Miraciye 1. Ascension poem; 2. Musical improvisation on same
Motif Motive
Mutrıp Musicians, especially mevlevi ensemble
Muvakkat kalış Temporary stop in the melodic line
Mürekkeb makamlar Compound scales
Müziğe ait ustalık Musically adept
Müzik eğitimi Music education
Müzik kulağı Musical hearing ability
Müzisyen Musician
Naat Hymn prasing the prophet
Naat-ı Mevlâna Naat text by Mevlâna
Nakarat Chorus / Reprise / Refrain in şarkı ( song) form
Nazariyat Musical theory
Nefes Breath
Nefes (Dini müzikte) Hymn of the Bektashi dervish order
Nefes hareketleri Moving of breath
Ney Reed-flute (Classical Turkısh flute made of reed)
Ney üflemeyi geliştirme The development of playing of reed flute (ney)
Ney’in ses sahası Range of ney
Neyzen Title for performer on the ney
Nısfiye neyler Octav reed-flutes
Nihavent Buselik on – G
Nim Lowered pitch, flatted
Ninni Lullaby
Nişabürek Rast on- A
Niyaz ilahi Hymn added to ayin on certain occasions
Nota Note
Nota anahtarı Clef
Oktav neyler Octav reed-flutes
Onaltılık nota Semi guaver
Orkestra ile ilgili Orehestral
Orta cabuklukta Allegretto moderato
Oyun havası Stylized dance piece for instrumens
Ölçü çizgisi Battuda
Ön çalış Prelude
Parazvane Silver-ring
Parmak kaydırma (aşağı veya yukarı) Slide fingering (up or down)
Parmak pozisyonu Finger position / Fingering
Perde Note
Pest sesler ( dem sesler) Low notes / Low register
Peşrev Instrumental prelude form
Prozodi Prosody
Sağa doğru tutuş Belowing side by side to the right
Salât Prayer
Santur Dulcimer- like classical instrument
Saz Any instrument
Saz müziği Instrumental music
Saz semai Instrumental postlude form
Sazın kapasitesi Range of instruments
Sekizlik es Quaver-rest
Sekizlik nota Guaver
Selâm Any one of four vocal movements of Mevlevi ayin
Semâ Ritual dance of Mevlevi
Senkoplu Syncopated
Seri sallama The shake (a variation of the tone upwards-much like a trill)
Ses düşmesi Abaissement
Ses ölçer Monochord
Sesin çıkması Go out
Seslendirme Recording
Sevinçli Allegro (metronom:132-144)
Seyir Melodic progression unique to each makam
Sola doğru tutuş Belowing side by side to the left
Solist dinletisi Recital
Sönen vurgu The flip (sound note,raise pitch,drop into following note-done with lip on brass)
Sultanıyegâh Buselik on- D (Descending)
Suzidil Zirgüleli Hicaz on- E (Descending)
Şarkı Song (Light classical vocal form, follows ağır semai in fasıl sequence)
Şarkı söylemek To sing
Şed makamlar Descending scales
Şedaraban Zirgüleli Hicaz on- D (Descending)
Şugul Turkish hymn with Arabic text
Tam perdesini vermek Pitch
Tanini Interval of approx. 9 commas, ”large whole tone”
Tarikat Dervish order
Tasavvuf Sufism, mysticism
Tek sesli Homophony / Unision
Tekke Dervish lodge
Tekrarlama Reprise
Temel sesler Main notes
Temel tutuş pozisyonu Regular hold in position
Temrin Etude
Terennüm 1.Extra- textual refrain in beste, kâr forms 2. Instrumental refrain in Mevlevi ayin
Teslim Refrain section in instrumental forms
Tiril Trill
Tiz sesler Upper notes / upper register
Ton vermek To intone
Türk uslubunda Alla turca
Usûl Rhytim / Rhythmic mode
Uyumlu Harmoniously
Uyuşmazlık Discord
Uzun aşağı atlama Long sprill (same as except longer)
Uzun glisando (aşağı doğru 5li aralık) Long gliss down (Same as long gliss up in reverse)
Uzun glisando (yukarı doğru 3lü aralık) Long gliss up (same as above except longer entrance)
Uzun hava Semi- improvised epic recitation in folk music
Uzun ses üfleme Blowing long notes
Uzun vibrasyon Long vibration
Uzun yukarı atlama Long lift (same as above except longer enterance)
Üçlü Third
Üflemeli sazlar Blowing instruments
Vals Waltz
Vibrasyon Vibration
Vibrasyonlu üfleme Belowing vibration
Virtioz Virtuose
Vurgu Accent
Vurgulu üfleme Belowing Accent
Vurmalı sazlar Hitting instruments / Percussion instrument
Yan yana iki beşli aralık Parallel fifth
Yankı Echo
Yanlış nota False note
Yanlış okumak To sing false
Yapıt (eser) A work
Yarım sesle söylemek To hum
Yeden Seventh / Sansible ( Leading tone)
Yedinci derece Leading-note
Yinelenen Repeat
Yorum Freely / Rubato
Yürük Fast
Zemin First section of a composition, ” exposition”
Zikir Dervish ritual of communal dancing and singing
Zurna Shawm- like folk instrument