Akortlarına Göre Ney Çeşitleri

 

Ney akortları 4 ana başlıkta toplanır: Bunlar; Ana neyler, mâbeyn neyler, nısfiye neyler ve mâbeyn nısfiye neylerdir.

ANA NEYLER: Sistem olarak yer alan tam ses neyler ana neylerdir ve 7 çeşittir.

1- Bolâhenk (Nısfiyesi) RE (Yerinden) – Yegâh

2- Davud DO (7 Ses) – Çargâh

3- Şah Sİ (6 Ses) – Bûselik

4- Mansur L (5 Ses) – Dügâh

5- Kız Ney SOL (4 Ses) – Rast

6- Müstahzen (Nısfiyesi) FA (1.5 Ses) – Acemaşîran

7- Süpürde (Nısfiyesi) Mİ (1 Ses) – Hüseyniaşîran

MÂBEYN NEYLER (Ara Neyler) : Ana neylerin yarım ses tiz açılmış çeşitleridir.

1- Bolâhenk – Süpürde Mâbeyn RE (0.5 Ses)

2- Davud – Bolâhenk Mâbeyn DO (6.5 ses)

3- Mansur – Şah Mâbeyn L (5.5 Ses)

4- Kız – Mansur Mâbeyn SOL (4.5 Ses)

5- Yıldız – Kız Mâbeyn FA (2.5 Ses)

NISFİYE NEYLER (Oktav Neyler): Ana veya ara neylerin 1 oktav tiz açılmış çeşitleridir. Herhangi bir akort neyin nısfiye akordu, o neyin boyunun tam yarısıdır .(Buna göre; 1040 mm boyu olan Bolâhenk ney’in yarısı 520 mm dir. Bu ney’in adı; Bolahenk Nısfiyedir.)

1- Bolâhenk Nısfîye RE

2- Davut Nısfîye DO

3- Şah Nısfîye Sİ

4- Mansur Nısfîye LÂ

5- Kız Ney Nısfîye SOL

6- Müstahzen Nısfîye FA

7- Süpürde Nısfiye Mİ

MÂBEYN NISFİYELER (Ara Nısfiyeler): Mâbeyn neylerin 1 oktav tizi olan neylerdir.

1- Bolâhenk -Süpürde Mabeyn Nısfîye RE

2- Davut – Bolâhenk Mabeyn Nısfîye DO

3- Mansur – Şah Mabeyn Nısfîye LA

4- Kız – Mansur Mabeyn Nısfıye SOL

5- Yıldız – Kız Mâbeyn Nısfiye FA

NOT: Ana ney akortları olarak tam 7 çeşittir ve bu neylerin aralıkları tam sesdir Bu neylere nısfiye neyler ve yıldız ney akordu da ilâve olunca 13 çeşit olurlar. Mâbeyn neyler de eklenirse bu çeşitleme daha da artar. Ancak ara sesler pek fazla kullanılmamaktadır.

Müstahzen ney, aslında 1.5 ses aşağı olup, süpürde-yıldız mabeyn neydir. Fakat akort olarak ana neylerin içinde kabul edilmiştir.

Bolahenk ,Süpürde ve Müstahzen neyleri sistemde var olup, boyları çok büyük ve çalınamaz olduğundan, nısfiyeleri ana ney gurubuna girmiştir.

Yıldız neyin diğer bir ismi de Müstahzen Mâbeyn’dir.Müztahzen 1.5 ses olduğuna göre, yarım ses yukarısı 2 ses olur ki bu da Yıldız (Mehtâbiye) ney’dir.